Artykuł Medyczny
4 min czytania
Czym jest tętniak mózgu
W tym artykule
Czym jest tętniak mózgu?
Tętniak wewnątrzczaszkowy to miejscowe poszerzenie ściany tętnicy mózgowej, które powstaje w wyniku jej osłabienia. Ściana zdrowej tętnicy jest zbudowana z kilku warstw, które wspólnie zapewniają jej wytrzymałość i elastyczność. Gdy jedna z tych warstw ulega uszkodzeniu lub degeneracji, ciśnienie przepływającej krwi powoduje stopniowe uwypuklenie naczynia w tym miejscu.
Tętniak może przez wiele lat – a nawet przez całe życie – nie dawać żadnych objawów i powiększać się niepostrzeżenie. Największe ryzyko stanowi jego ewentualne pęknięcie.
Tętniak to nie nowotwór. Jest to zmiana o charakterze naczyniowym, którą współczesna medycyna potrafi skutecznie leczyć.
Rodzaje tętniaków
Wyróżniamy dwa główne typy:
- Tętniak workowaty – zdecydowanie najczęstszy, stanowi około 80% wszystkich tętniaków mózgu. Ma postać wyraźnie odgraniczonego uwypuklenia, które tworzy się najczęściej w miejscach rozwidlenia tętnic – tam, gdzie przepływ krwi wywiera największe obciążenie na ścianę naczynia.
- Tętniak wrzecionowaty – rzadszy typ, w którym poszerzeniu ulega cały odcinek tętnicy, bez wyraźnej szyjki. Najczęściej lokalizuje się na tętnicy podstawnej lub środkowej mózgu.
Warto Wiedzieć
Najczęstszym miejscem powstawania tętniaków jest tętnica łącząca przednia – odpowiada ona za około 35% wszystkich przypadków. Tętniaki tej lokalizacji częściej dotyczą kobiet niż mężczyzn.
Kto jest szczególnie narażony?
Powstawanie tętniaków mózgu jest procesem wieloczynnikowym. Do najważniejszych czynników ryzyka należą:
Palenie tytoniu
substancje zawarte w dymie tytoniowym uszkadzają ściany naczyń krwionośnych i przyspieszają ich degenerację
Nadciśnienie tętnicze
przewlekle podwyższone ciśnienie krwi stale przeciąża i osłabia ściany tętnic
Uwarunkowania genetyczne
jeśli u bliskiego krewnego wykryto tętniaka mózgu, ryzyko wystąpienia jest wyższe
Wiek (najczęściej 35-60 lat)
z wiekiem naturalna wytrzymałość tkanki naczyniowej stopniowo maleje
Płeć żeńska
kobiety chorują statystycznie częściej, co może być związane z wpływem hormonów na strukturę naczyń
Wrodzone wady struktury naczyń
oraz przewlekłe stany zapalne ścian naczyń (vasculitis)
Posiadanie jednego lub kilku czynników ryzyka nie oznacza, że tętniak na pewno się pojawi. Warto jednak omówić to z lekarzem, który oceni, czy konieczna jest diagnostyka obrazowa.
Jak objawia się niepęknięty tętniak?
W większości przypadków niepęknięty tętniak nie wywołuje żadnych dolegliwości i jest wykrywany przypadkowo – podczas badań obrazowych wykonywanych z innych powodów.
Jeśli jednak tętniak osiągnie znaczne rozmiary lub uciśnie okoliczne struktury mózgu, mogą pojawić się objawy takie jak:
- nawracające lub przewlekłe bóle głowy
- opadanie powieki górnej jednego oka
- zaburzenia widzenia lub podwójne widzenie
- zaburzenia czucia w obrębie twarzy
Charakter i nasilenie tych objawów zależy od lokalizacji i wielkości tętniaka.
Co się dzieje, gdy tętniak pęka?
Pęknięcie tętniaka to stan bezpośredniego zagrożenia życia, wymagający natychmiastowej pomocy medycznej. Ryzyko pęknięcia rośnie wraz z wielkością tętniaka.
Gdy tętniak pęka, krew wydostaje się do przestrzeni podpajęczynówkowej – obszaru otaczającego mózg i rdzeń kręgowy, wypełnionego płynem mózgowo-rdzeniowym. Stan ten nazywamy krwawieniem podpajęczynówkowym i jest on najczęstszą nieurazową przyczyną tego rodzaju krwawienia (około 80% przypadków).
Objawy pękniętego tętniaka – kiedy dzwonić po pogotowie:
Nagły, bardzo silny ból głowy – opisywany przez pacjentów jako najgorszy ból głowy, jakiego kiedykolwiek doświadczyli, promieniujący do karku, szyi i oczu- Nudności i wymioty
- Sztywność karku
- Nadwrażliwość na światło
- Zaburzenia lub utrata przytomności
Zapamiętaj
Nagły, piorunujący ból głowy – wyraźnie różny od dotychczas doświadczanych – jest sygnałem do natychmiastowego wezwania pogotowia. Czas reakcji ma bezpośredni wpływ na rokowanie.
W przypadku masywnego krwawienia śmiertelność sięga około 50%. U pacjentów, którzy przeżywają, nierzadko dochodzi do trwałych deficytów neurologicznych, dlatego szybka hospitalizacja i leczenie mają kluczowe znaczenie.
Możliwe powikłania po krwawieniu podpajęczynówkowym
Nawet po zatamowaniu pierwotnego krwawienia organizm pacjenta musi zmierzyć się z kilkoma poważnymi powikłaniami:
1. Ryzyko ponownego krwawienia Największe ryzyko kolejnego krwawienia z niezabezpieczonego tętniaka przypada na pierwszą dobę po incydencie i wynosi około 4%. Ponowne krwawienie znacząco pogarsza rokowanie, dlatego szybkie zabezpieczenie tętniaka – metodą operacyjną lub wewnątrznaczyniową – jest traktowane priorytetowo.
2. Skurcz naczyń mózgowych i udar niedokrwienny Produkty rozpadu krwi obecne w przestrzeni podpajęczynówkowej mogą wywoływać skurcz okolicznych naczyń mózgowych. Prowadzi to do ograniczenia przepływu krwi, a w konsekwencji – do niedokrwienia i udaru mózgu. Powikłanie to typowo rozwija się między 4. a 14. dobą po krwawieniu i istotnie wpływa na stan neurologiczny pacjenta.
3. Wodogłowie U około 25% pacjentów po krwawieniu dochodzi do wodogłowia – nadmiernego gromadzenia się płynu mózgowo-rdzeniowego w komorach mózgu. Dzieje się tak dlatego, że skrzepy krwi mogą blokować naturalne drogi odpływu tego płynu. Wzrost jego objętości zwiększa ciśnienie wewnątrz czaszki, co może powodować:
- zaburzenia pamięci i koncentracji
- problemy z równowagą i koordynacją ruchową
- nadmierną senność i spowolnienie psychoruchowe
W takich przypadkach konieczna jest zazwyczaj neurochirurgiczna interwencja polegająca na założeniu układu drenażowego odprowadzającego nadmiar płynu.
Najważniejsze informacje w skrócie
Czym jest tętniak mózgu?
Tętniak Mózgu to
Sygnał alarmowy?
Sygnał alarmowy to
Jakie są objawy?
Jakie objawy ma tętniak?
Pęknięcie?
Pęknięcie tętniaka to
Główne czynniki ryzyka?
Główne czynniki ryzyka to
Powikłania?
Jakie powikłania mogą wystąpić po tętniaku?
Niniejszy artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. W przypadku niepokojących objawów neurologicznych należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub udać na izbę przyjęć.
PODZIEL SIĘ
Inne artykuły, które warto przeczytać